Przejdź do treści

VAI i LAP

O wskaźnikach VAI i LAP

VAI (Visceral Adiposity Index)

Wskaźnik otyłości trzewnej (VAI) został opracowany przez Amato i wsp. (2010) jako pośredni marker dysfunkcji tkanki tłuszczowej i ryzyka kardiometabolicznego. VAI łączy parametry antropometryczne z profilem lipidowym. W retrospektywnej walidacji u 1498 pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej we Włoszech VAI był niezależnie związany ze zdarzeniami sercowo-naczyniowymi (OR 2,45) i mózgowo-naczyniowymi (OR 1,63), a w podgrupie korelował ujemnie z wrażliwością na insulinę ocenianą klamrą euglikemiczną (Rs = −0,721).

Wzory:

VAI (mężczyźni) = [OT / (39,68 + 1,88 × BMI)] × (TG / 1,03) × (1,31 / HDL)

VAI (kobiety) = [OT / (36,58 + 1,89 × BMI)] × (TG / 0,81) × (1,52 / HDL)

OT = obwód talii (cm), TG i HDL w mmol/L

LAP (Lipid Accumulation Product)

Wskaźnik akumulacji lipidów (LAP) został zaproponowany przez Kahna (2005) jako marker nadmiernego gromadzenia lipidów. W danych NHANES III (9180 dorosłych z USA) LAP lepiej niż BMI wskazywał osoby z niekorzystnymi wartościami czynników ryzyka sercowo-naczyniowego.

Wzory:

LAP (mężczyźni) = (OT − 65) × TG [mmol/L]

LAP (kobiety) = (OT − 58) × TG [mmol/L]

OT = obwód talii (cm), TG w mmol/L. Gdy OT jest poniżej progu (65 cm u mężczyzn, 58 cm u kobiet), LAP nie jest obliczany.

Interpretacja wyników

Wskaźnik Norma Podwyższone ryzyko
LAP M < 30, K < 20 M 30–< 50, K 20–< 40 podwyższone; M ≥ 50, K ≥ 40 wysokie

Progi LAP w tabeli i w kalkulatorze są orientacyjne (brak potwierdzenia w źródle): Kahn (2005) nie podaje punktów odcięcia (analizowano kwartyle LAP).

Progi VAI zależne od wieku (Amato i wsp., 2011)

Wiek Brak dysfunkcji tkanki tłuszczowej trzewnej Dysfunkcja tkanki tłuszczowej trzewnej
< 30 lat ≤ 2,52 > 2,52
30–41 lat ≤ 2,23 > 2,23
42–51 lat ≤ 1,92 > 1,92
52–65 lat ≤ 1,93 > 1,93
≥ 66 lat ≤ 2,00 > 2,00

Progi wyznaczono krzywą ROC jako punkty odcięcia dla zespołu metabolicznego (kryteria ATP III) w pięciu grupach wieku u 1764 pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej z Sycylii (Włochy); w innych populacjach mogą być inne. Osoby powyżej progu autorzy podzielili na tercyle (dysfunkcja łagodna, umiarkowana, ciężka), ale granic tercyli nie podali jako punktów odcięcia, dlatego kalkulator ich nie stosuje. Bez wieku kalkulator pokazuje VAI bez przedziału. Kategorię wyznacza VAI zaokrąglony do 0,01 (z taką dokładnością podano progi). Zalecenia PTD 2026 nie podają progów VAI.

Ograniczenia

  • VAI opracowano i sprawdzono w populacji włoskiej (progi zależne od wieku – w populacji sycylijskiej), a LAP – na danych dorosłych z USA (NHANES III)
  • VAI i LAP są wskaźnikami pośrednimi, nie bezpośrednim pomiarem tkanki trzewnej
  • Wartości progowe mogą się różnić w zależności od populacji badanej
  • VAI i LAP nie obejmują innych czynników ryzyka kardiometabolicznego (np. ciśnienia tętniczego, glikemii, palenia tytoniu)

Źródła

Często zadawane pytania

Co oznaczają wyniki VAI i LAP?
Oba wskaźniki pośrednio opisują otyłość trzewną i jej związek z ryzykiem kardiometabolicznym; wyższa wartość oznacza większe ryzyko. Dla VAI kalkulator stosuje progi zależne od wieku z pracy Amato i wsp. (2011): 2,52 (poniżej 30 lat), 2,23 (30–41 lat), 1,92 (42–51 lat), 1,93 (52–65 lat) i 2,00 (66 lat i więcej). VAI nie większy niż próg oznacza brak dysfunkcji tkanki tłuszczowej trzewnej, wyższy – dysfunkcję; progi wyznaczono dla zespołu metabolicznego u pacjentów z Sycylii, a bez podanego wieku VAI jest pokazany bez przedziału. Przedziały LAP (osobno dla kobiet i mężczyzn) są orientacyjne: Kahn (2005) analizował kwartyle LAP i nie podał punktów odcięcia.
Jak oblicza się VAI?
U mężczyzn VAI = [OT / (39,68 + 1,88 × BMI)] × (TG / 1,03) × (1,31 / HDL), u kobiet VAI = [OT / (36,58 + 1,89 × BMI)] × (TG / 0,81) × (1,52 / HDL), z obwodem talii (OT) w cm oraz triglicerydami (TG) i cholesterolem HDL w mmol/L. Wzór opracowano u 315 zdrowych osób bez otyłości i sprawdzono u 1498 pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej (Amato i wsp., 2010).
Jak oblicza się LAP i dlaczego przy małym obwodzie talii nie ma wyniku?
LAP = (OT − 65) × TG u mężczyzn i (OT − 58) × TG u kobiet, z OT w cm i TG w mmol/L. Wartości 65 i 58 cm to szacowane najmniejsze obwody talii w populacji badania NHANES III (Kahn, 2005). Przy mniejszym obwodzie różnica byłaby ujemna, dlatego kalkulator nie oblicza LAP.
Jakie są ograniczenia VAI i LAP?
To wskaźniki pośrednie, a nie pomiar tkanki trzewnej. VAI opracowano w populacji włoskiej, a LAP na danych dorosłych z USA, wartości progowe mogą się różnić między populacjami, a wskaźniki nie obejmują innych czynników ryzyka kardiometabolicznego, np. ciśnienia tętniczego, glikemii czy palenia tytoniu.