Przejdź do treści

FINDRISC

O metodzie FINDRISC

Czym jest FINDRISC?

FINDRISC (Finnish Diabetes Risk Score) to zwalidowany naukowo kwestionariusz opracowany w Finlandii do oceny ryzyka cukrzycy typu 2. Składa się z 8 punktowanych pytań dotyczących czynników ryzyka, które można ocenić bez wykonywania badań laboratoryjnych. Kalkulator pyta dodatkowo o płeć, bo od niej zależą kategorie obwodu talii, dlatego w formularzu jest 9 pytań.

Jak interpretować wynik?

Całkowity wynik mieści się w przedziale 0–26 punktów. Im wyższy wynik, tym większe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 w ciągu najbliższych 10 lat:

Punkty Poziom ryzyka Ryzyko 10-letnie (orientacyjnie)
0–6 Niskie ~1%
7–11 Lekko podwyższone ~4%
12–14 Umiarkowane ~17%
15–20 Wysokie ~33%
21–26 Bardzo wysokie ~50%

Kategorie punktowe (0–6, 7–11, 12–14, 15–20, > 20) za Zatońską i wsp. (2021). Ryzyko 10-letnie (ok. 1%, 4%, 17%, 33%, 50%): orientacyjnie (brak potwierdzenia w źródle); wartości odpowiadają fińskiemu formularzowi FINDRISC, ale nie są podane w publikacjach cytowanych na tej stronie.

Zalecenia PTD 2026 nie wymieniają FINDRISC i nie podają progów punktowych. Przesiew w kierunku cukrzycy typu 2 opisują jako oznaczenie glikemii przygodnej, glikemii na czczo, OGTT lub HbA1c (rozdz. 2, s. 16) co 3 lata u wszystkich osób po 45. roku życia i co roku – niezależnie od wieku – u osób z co najmniej jednym czynnikiem ryzyka z tabeli 1.2 (m.in. nadwaga lub otyłość, cukrzyca u rodziców lub rodzeństwa, mała aktywność fizyczna, nadciśnienie tętnicze).

Ograniczenia

  • Test jest narzędziem przesiewowym – nie zastępuje diagnostyki laboratoryjnej
  • Szacunki ryzyka pochodzą z populacji fińskiej; w populacji polskiej mogą się różnić
  • Nie jest przeznaczony dla osób z już rozpoznaną cukrzycą
  • Wynik zależy od dokładności samooceny pacjenta

Walidacja w Polsce

FINDRISC badano w populacji polskiej w kohorcie PURE Poland (Prospective Urban Rural Epidemiology, 1090 osób bez cukrzycy). Badanie przeprowadzone na Dolnym Śląsku (2007–2016) potwierdziło, że wyższy wynik FINDRISC wiąże się z istotnie większym ryzykiem rozwoju cukrzycy w obserwacji 6-letniej.

Wyniki badania PURE Poland

  • • Średni wynik FINDRISC: 9,88 pkt (kobiety: 10,43, mężczyźni: 8,91)
  • • Zachorowalność w grupie niskiego ryzyka (0–6 pkt) po 6 latach: 2,8%
  • • Zachorowalność w grupie bardzo wysokiego ryzyka (> 20 pkt) po 6 latach: 50%

Obwód talii – jak mierzyć?

Według protokołu WHO obwód talii mierzy się w pozycji stojącej, na końcu spokojnego wydechu, mniej więcej w połowie odległości między dolnym brzegiem ostatniego wyczuwalnego żebra a górnym brzegiem grzebienia kości biodrowej. Taśma przylega do ciała, ale nie uciska.

Mężczyźni

  • • < 94 cm – prawidłowy
  • • 94–102 cm – podwyższony
  • • > 102 cm – wysoki

Kobiety

  • • < 80 cm – prawidłowy
  • • 80–88 cm – podwyższony
  • • > 88 cm – wysoki

Źródła

Krajowym punktem odniesienia są aktualne zalecenia PTD (Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego); poniższe publikacje międzynarodowe pełnią rolę uzupełniającą.

Często zadawane pytania

Czy zalecenia PTD 2026 stosują FINDRISC?
Nie. Zalecenia PTD 2026 nie wymieniają FINDRISC ani jego progów punktowych. Przesiew w kierunku cukrzycy typu 2 opisują jako oznaczenie glikemii (przygodnej, na czczo, w OGTT) lub HbA1c co 3 lata u wszystkich osób po 45. roku życia i co roku u osób z co najmniej jednym czynnikiem ryzyka. Kategorie punktowe w kalkulatorze pochodzą z badania PURE Poland (Zatońska i wsp., 2021).
Czy wysoki wynik FINDRISC oznacza, że mam cukrzycę?
Nie. FINDRISC to narzędzie przesiewowe oceniające ryzyko 10-letnie i nie zastępuje diagnostyki laboratoryjnej. Cukrzycę rozpoznaje się na podstawie badań glikemii, np. glikemii na czczo, HbA1c lub OGTT.
Co oznaczają przedziały punktowe FINDRISC?
Wynik mieści się w przedziale 0–26 punktów; im wyższy, tym większe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 w ciągu 10 lat. Kategorie punktowe według Zatońskiej i wsp. (2021): 0–6 – ryzyko niskie, 7–11 – lekko podwyższone, 12–14 – umiarkowane, 15–20 – wysokie, 21–26 – bardzo wysokie.
Czy FINDRISC można stosować u osób już leczonych na cukrzycę?
Nie. Skala służy do oceny ryzyka zachorowania u osób bez rozpoznanej cukrzycy typu 2.
Jak obwód talii wpływa na wynik FINDRISC?
Obwód talii jest jedną z ośmiu punktowanych zmiennych skali (Lindström i Tuomilehto, 2003). Przedziały zależą od płci (mężczyźni: poniżej 94, 94–102 i powyżej 102 cm; kobiety: poniżej 80, 80–88 i powyżej 88 cm); im wyższy przedział, tym więcej punktów.