Przejdź do treści

Interaktywny kalkulator pozwala obliczyć TyG, TyG-BMI, TyG-WC, TyG-WHtR, METS-IR i SPISE na podstawie glikemii na czczo, triglicerydów oraz opcjonalnych parametrów antropometrycznych (BMI, obwód talii, wzrost) i HDL-C.

TyG Index, METS-IR i SPISE

O wskaźniku TyG

TyG (Triglyceride-Glucose Index)

TyG (Triglyceride-Glucose Index) to pośredni (zastępczy) wskaźnik insulinooporności (IR), który nie wymaga pomiaru stężenia insuliny. Zaproponowali go w 2008 roku Simental-Mendía i wsp. jako zamiennik HOMA-IR tam, gdzie oznaczenie insuliny jest drogie i mało dostępne. Metaanalizy badań kohortowych wiążą wyższy TyG z częstszym zachorowaniem na cukrzycę typu 2, chorobę wieńcową i NAFLD (szczegóły niżej).

W porównaniu z hiperinsulinemiczną klamrą euglikemiczną TyG korelował ujemnie z szybkością metabolizmu glukozy (r = −0,681; Guerrero-Romero i wsp., 2010). Opiera się na stężeniu triglicerydów i glikemii na czczo.

TyG = ln(glukoza [mg/dL] × triglicerydy [mg/dL] / 2)

gdzie ln to logarytm naturalny (o podstawie e)

Wyższa wartość TyG sugeruje większą oporność na działanie insuliny. Główna zaleta: wymaga tylko glikemii na czczo i stężenia triglicerydów, które są rutynowo oznaczane w laboratorium klinicznym.

Interpretacja

Tabela interpretacyjna dla wartości TyG z orientacyjnym progiem 8,3.
Wartość TyG Interpretacja
< 8,3 Poniżej progu orientacyjnego
≥ 8,3 Na poziomie lub powyżej progu orientacyjnego (możliwa insulinooporność)

Próg 8,3 jest orientacyjny. W literaturze TyG zapisuje się na dwa sposoby: ln(TG × glukoza / 2), jak w tym kalkulatorze (wartości ok. 8–9), albo ln(TG × glukoza) / 2 (wartości ok. 4,5). Często cytowany próg 4,49 (Salazar i wsp., 2017) dotyczy drugiego zapisu i odpowiada wartości 8,29 w zapisie stosowanym tutaj. Polskie dane dotyczą kobiet z PCOS (próg > 8,31; Ben Rhaiem i wsp., 2025). Zalecenia PTD nie podają progu TyG.

Warianty: TyG-BMI i TyG-WC

W badaniu TEKHAP (Demir i wsp., 2025; insulinooporność zdefiniowana jako HOMA-IR ≥ 2,46) TyG-BMI i TyG-WC miały nieco większe pole pod krzywą ROC niż sam TyG (0,765 i 0,751 wobec 0,740). Po uwzględnieniu wieku, płci i BMI najsilniejszym niezależnym wskaźnikiem pozostał jednak sam TyG.

TyG-BMI

TyG-BMI = TyG × BMI

BMI wyrażone w kg/m², uwzględnia zarówno insulinooporność, jak i nadwagę lub otyłość.

TyG-WC

TyG-WC = TyG × obwód talii [cm]

WC (waist circumference, obwód talii) jest miarą otyłości brzusznej.

Tabela orientacyjnych progów insulinooporności dla wariantów TyG-BMI i TyG-WC.
Wskaźnik Próg orientacyjny IR Interpretacja
TyG-BMI 253,8 ≥ 253,8: podwyższone ryzyko insulinooporności
TyG-WC 864,27 ≥ 864,27: podwyższone ryzyko insulinooporności

Progi pochodzą z analizy ROC w populacyjnym badaniu TEKHAP (Demir i wsp., 2025) i mają charakter orientacyjny.

METS-IR (Metabolic Score for IR)

W tym kalkulatorze METS-IR oblicza się automatycznie, gdy podane są: glikemia na czczo, triglicerydy, BMI i HDL-C. Wskaźnik łączy parametry glikemiczne, lipidowe i antropometryczne i pozwala ocenić wrażliwość na insulinę bez oznaczania insuliny. W badaniu źródłowym wartość wyjściowa wynosiła 44,7 ± 9,2 w grupie kontrolnej i 50,2 ± 10,2 u osób, które zachorowały na cukrzycę typu 2.

METS-IR = ln(2 × glukoza na czczo [mg/dL] + triglicerydy [mg/dL]) × BMI [kg/m²] / ln(HDL-C [mg/dL])

W aplikacji jednostki są automatycznie przeliczane do mg/dL przed obliczeniem METS-IR.

Tabela interpretacyjna METS-IR: wynik do 50,39 i powyżej 50,39 (najwyższy kwartyl).
METS-IR Interpretacja w kalkulatorze
≤ 50,39 Poniżej najwyższego kwartyla
> 50,39 Najwyższy kwartyl: wyższe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2

Próg 50,39 pochodzi z badania Bello-Chavolla i wsp. (Eur J Endocrinol 2018): osoby z METS-IR w najwyższym kwartylu (> 50,39) miały najwyższe skorygowane ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 w ciągu dwóch lat (skorygowany współczynnik ryzyka HR 3,91; 95% CI 2,25–6,81). Autorzy nie podali progu rozpoznania insulinooporności, dlatego wynik powyżej 50,39 nie oznacza rozpoznania.

TyG-WHtR (TyG × stosunek talii do wzrostu)

TyG-WHtR łączy TyG ze stosunkiem obwodu talii do wzrostu (WHtR), który – podobnie jak obwód talii – odzwierciedla otyłość brzuszną. Kalkulator oblicza go, gdy podane są obwód talii i wzrost.

TyG-WHtR = ln(triglicerydy [mg/dL] × glukoza [mg/dL] / 2) × (obwód talii [cm] / wzrost [cm])

Brak zwalidowanych przedziałów interpretacji. Wskaźnik opisali Lim i wsp. (PLoS One 2019) u 11 149 dorosłych Koreańczyków bez cukrzycy (badanie KNHANES 2007–2010). Insulinooporność zdefiniowano jako HOMA-IR powyżej 75. centyla dla płci. Pole pod krzywą ROC wyniosło 0,733 (TyG-BMI 0,748, sam TyG 0,690), a średnie wartości: 4,01 ± 0,61 bez insulinooporności i 4,58 ± 0,68 z insulinoopornością. Autorzy nie podali progu. W badaniu Xuan i wsp. (2022, Japonia) TyG-WHtR podzielono na kwartyle w odniesieniu do zachorowania na cukrzycę typu 2, co nie jest progiem insulinooporności. Dlatego kalkulator pokazuje samą wartość TyG-WHtR, bez skali i bez nazwy przedziału.

SPISE (Single-Point Insulin Sensitivity Estimator)

SPISE to zmodyfikowany stosunek triglicerydów do HDL-C uzupełniony o BMI. Szacuje wrażliwość na insulinę z jednego pobrania krwi na czczo, bez oznaczania insuliny. Kalkulator oblicza go, gdy podane są triglicerydy, HDL-C i BMI. Niższa wartość oznacza mniejszą wrażliwość na insulinę (odwrotnie niż w TyG i METS-IR).

SPISE = 600 × HDL-C0,185 / (triglicerydy0,2 × BMI1,338)

HDL-C i triglicerydy w mg/dL, BMI w kg/m². W aplikacji wartości w mmol/L są przeliczane na mg/dL (HDL-C × 38,67; triglicerydy × 88,57).

Tabela przedziałów SPISE: do 6,61 włącznie i powyżej 6,61, z populacją, w której wyznaczono próg.
SPISE Przedział Populacja, w której wyznaczono próg
≤ 6,61 Odpowiada insulinooporności w klamrze metabolicznej (M < 4,7 mg/kg/min) Biali Europejczycy bez cukrzycy: dorośli z kohorty RISC (n = 1260, średni wiek 43,9 roku) i młodzież z badania Beta-JUDO (n = 29, średni wiek 15 lat); w praktyce głównie dorośli
> 6,61 Powyżej progu

Próg 6,61 pochodzi z badania Paulmichl i wsp. (Clin Chem 2016), w którym SPISE porównano z wynikiem hiperinsulinemicznej klamry euglikemicznej (pole pod krzywą ROC 0,797). W innych populacjach wyznaczano inne progi: 5,82 dla zespołu metabolicznego w populacji północnych Indii (Dudi i wsp., 2019) oraz 5,9 (chłopcy) i 6,4 (dziewczęta) dla insulinooporności zdefiniowanej jako HOMA-IR ≥ 2,6 u chilijskiej młodzieży po okresie dojrzewania (Correa-Burrows i wsp., 2020). U dzieci wartości SPISE silnie zależą od wieku (Stein i wsp., 2023). Kalkulator stosuje wyłącznie próg 6,61 z publikacji źródłowej.

Kardiometaboliczny wymiar TyG

  • Zespół metaboliczny – triglicerydy i glikemia na czczo, z których liczy się TyG, są składowymi kryteriów zespołu metabolicznego
  • Choroby sercowo-naczyniowe – w metaanalizie 12 badań kohortowych w populacji ogólnej (Liu i wsp., 2022) najwyższa kategoria TyG wiązała się z częstszą chorobą wieńcową (HR 2,01; pewność umiarkowana), zawałem serca (HR 1,36) i chorobami sercowo-naczyniowymi łącznie (HR 1,46; pewność bardzo niska), bez związku ze śmiertelnością sercowo-naczyniową i całkowitą
  • Cukrzyca typu 2 – w metaanalizie 14 badań (Pranata i wsp., 2021) wysoki TyG wiązał się z częstszym zachorowaniem (skorygowane ryzyko względne 3,54)
  • Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD; od 2023 r. MASLD) – w metaanalizie 17 badań obserwacyjnych (Beran i wsp., 2022) wyższy TyG wiązał się z częstszym występowaniem NAFLD

TyG, HOMA-IR i METS-IR

HOMA-IR wymaga oznaczenia insuliny na czczo, TyG – tylko glikemii i triglicerydów. W badaniach Lim i wsp. (2019) oraz TEKHAP (Demir i wsp., 2025), w których insulinooporność zdefiniowano na podstawie HOMA-IR, warianty z parametrami antropometrycznymi (TyG-BMI, TyG-WC, TyG-WHtR) miały większe pole pod krzywą ROC niż sam TyG. METS-IR w badaniu źródłowym korelował z wynikiem klamry euglikemicznej (ρ = −0,622; Bello-Chavolla i wsp., 2018).

Konwersje jednostek

Glukoza

mmol/L = mg/dL ÷ 18,02

mg/dL = mmol/L × 18,02

Triglicerydy

mmol/L = mg/dL ÷ 88,57

mg/dL = mmol/L × 88,57

Ograniczenia metody

  • Wymaga pomiaru na czczo – wzór i progi opracowano dla oznaczeń glukozy i triglicerydów na czczo (np. po co najmniej 8 godzinach bez jedzenia w badaniu Lim i wsp., 2019)
  • Próg 8,3 jest orientacyjny – nie ma progu zwalidowanego dla populacji polskiej; progi różnią się między populacjami i zależą od zapisu wzoru
  • Korelacja ze stężeniem insuliny – wskaźnik nie mierzy bezpośrednio insuliny (wymaga glukozy i triglicerydów)
  • Populacje badań źródłowych – próg Simental-Mendía i wsp. (2008) wyznaczono u osób pozornie zdrowych, bez cukrzycy; w badaniu Lim i wsp. (2019) wykluczono osoby z cukrzycą i przyjmujące leki na stałe
  • TyG-WHtR nie ma progu – w publikacji źródłowej (Lim i wsp., 2019, dorośli Koreańczycy) podano tylko pole pod krzywą ROC; wartość nie jest przypisywana do żadnego przedziału
  • Próg SPISE wyznaczono u białych Europejczyków bez cukrzycy – głównie dorosłych; w innych populacjach i u dzieci wyznaczano inne progi, a u dzieci SPISE silnie zależy od wieku
  • SPISE w dużym stopniu zależy od BMI – BMI ma we wzorze wykładnik 1,338, wobec 0,185 dla HDL-C i 0,2 dla triglicerydów

Źródła

Krajowym punktem odniesienia są aktualne zalecenia PTD (Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego); poniższe publikacje międzynarodowe pełnią rolę uzupełniającą.

Często zadawane pytania

Jaki jest prawidłowy zakres TyG?
Nie ma jednej uniwersalnej normy. Nie ma progu zalecanego dla populacji polskiej. Kalkulator stosuje orientacyjny próg 8,3 dla wzoru ln(TG × glukoza / 2). Spotykane progi ok. 4,5 (np. 4,49, 4,68) dotyczą innego zapisu wzoru, ln(TG × glukoza) / 2. Wartości mogą się różnić w zależności od populacji.
Czy TyG zastępuje HOMA-IR?
TyG nie wymaga oznaczenia insuliny, więc można go obliczyć, gdy insuliny nie oznaczono. W badaniu TEKHAP (Demir i wsp., 2025) TyG-BMI i TyG-WC miały nieco większe pole pod krzywą ROC niż sam TyG (0,765 i 0,751 wobec 0,740), ale po uwzględnieniu wieku, płci i BMI najsilniejszym niezależnym wskaźnikiem insulinooporności pozostał sam TyG.
Jakie są najnowsze warianty TyG?
TyG-BMI i TyG-WC (z progami z 2025 r.) oraz METS-IR – wszystkie dostępne w kalkulatorach na tej stronie.
Jak interpretować wynik METS-IR?
METS-IR liczy się wzorem ln(2 × glukoza + triglicerydy) × BMI / ln(HDL-C), z wartościami w mg/dL; w badaniu źródłowym wartość wyjściowa wynosiła średnio 44,7 w grupie kontrolnej i 50,2 u osób, które zachorowały na cukrzycę typu 2. Jedynym progiem podanym przez autorów (Bello-Chavolla i wsp., Eur J Endocrinol 2018) jest najwyższy kwartyl, powyżej 50,39: w tej grupie ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 w ciągu dwóch lat było najwyższe (HR 3,91). Wynik powyżej 50,39 oznacza więc wyższe ryzyko cukrzycy typu 2, a nie rozpoznanie insulinooporności.
Czym są TyG-WHtR i SPISE i dlaczego tylko SPISE ma próg?
TyG-WHtR to TyG pomnożony przez stosunek obwodu talii do wzrostu (Lim i wsp., PLoS One 2019). Autorzy podali tylko pole pod krzywą ROC (0,733), bez progu, dlatego kalkulator pokazuje samą wartość. SPISE = 600 × HDL-C^0,185 / (TG^0,2 × BMI^1,338), z HDL-C i TG w mg/dL (Paulmichl i wsp., Clin Chem 2016); niższa wartość oznacza mniejszą wrażliwość na insulinę. SPISE ≤ 6,61 odpowiadał insulinooporności w klamrze metabolicznej (M < 4,7 mg/kg/min) u białych dorosłych i młodzieży bez cukrzycy – w większości dorosłych. U dzieci wartości SPISE silnie zależą od wieku, a próg 6,61 nie był dla nich wyznaczany.